Đọc bảng và biểu đồ số liệu trong đề ĐGNL: CAGR, trung vị, tứ phân vị

Phần 3.1 còn 6 câu đọc bảng/biểu đồ. Đề cho sẵn toàn bộ số liệu — bạn chỉ cần nhớ vài công thức và đọc cho đúng. Đây là phần dễ ăn điểm nhất nếu luyện.

Các đại lượng hay bị hỏi

Tốc độ tăng trưởng (phần trăm)

Công thức: (giá trị sau − giá trị trước) / giá trị trước × 100%. Chú ý mẫu số luôn là giá trị gốc (kỳ trước), không phải kỳ sau. Sai lầm phổ biến: lấy chênh lệch chia cho kỳ sau.

Tốc độ tăng trưởng kép (CAGR)

Khi số liệu trải qua nhiều năm: CAGR = (giá trị cuối / giá trị đầu)^1/n − 1, với n là số khoảng thời gian (không phải số mốc). Từ 2020 đến 2024 là 4 năm, không phải 5. Đếm sai n là lỗi hay gặp nhất ở dạng này.

Trung vị (median)

Sắp xếp số liệu tăng dần. Nếu có n số lẻ, trung vị là số ở giữa (vị trí (n+1)/2). Nếu n chẵn, trung vị là trung bình của hai số giữa. Đừng nhầm trung vị với trung bình cộng — đề hay bẫy ở chỗ này.

Tứ phân vị (quartile)

Q2 chính là trung vị. Q1 là trung vị của nửa dưới (các số nhỏ hơn trung vị), Q3 là trung vị của nửa trên. Với dãy lẻ số, thường không tính số trung vị vào hai nửa khi tìm Q1, Q3 — đọc kỹ đề xem yêu cầu cách tính nào.

Ví dụ

Lời giải. (270 − 180) / 180 × 100% = 90/180 × 100% = 50%. Lưu ý: nếu cùng đề hỏi "so với cửa hàng X tăng từ 240 lên 300", thì X tăng (300−240)/240 = 25% — Y tăng nhanh hơn X về tỷ lệ, dù X bán được nhiều hơn về số lượng. Đề thường hỏi đúng chỗ dễ nhầm này.